MATTHEW PEARL - Cien Poego

W 1849 r. Poe zaginął w trakcie podróży z rodzinnej Wirginii do Filadelfii, gdzie zaproponowano mu dobrze zapowiadającą się posadę w wydawnictwie. Kilkanaście dni później znaleziono go kompletnie pijanego w baltimorskiej tawernie. Niedługo potem zmarł w szpitalu do końca nie odzyskawszy świadomości. Prasowe doniesienia o tym, że żałoba po tym pisarzu nie będzie trwać długo, irytują młodego prawnika z Baltimore do tego stopnia, że ten zapalony miłośnik twórczości zmarłego pisarza przysięga sobie bronić jego dobrego imienia i literackiej schedy. By rozwikłać zagadkę tajemniczej śmierci Clark szuka w Paryżu człowieka, który posłużył Poemu za wzór postaci Augusta Dupina. Ma do wyboru Augusta Duponta, pomagającego francuskiej policji w śledztwach i sprawach kryminalnych, oraz prawnika Claude’a Dupina, noszącego pseudonim Baron i specjalizującego się w obronie największych przestępców. Wybiera pierwszego z nich. Ale Baron, cały czas uparcie utrzymując, że to on jest prawdziwym pierwowzorem, podąża śladami Clarka i Duponta do Baltimore, wszczynając tym samym niebezpieczną grę w kotka i myszkę, która – dodawszy do tego jeszcze francuskie uwikłania polityczne – przybiera śmiercionośny charakter. Mistrzowskie połączenie historii z fikcją, skrupulatna i drobiazgowa analiza oraz wyśmienite wyczucie XIX-wiecznego stylu literackiego...

Nowa powieść Matthew Pearla opiera się - wedle określenia samego autora - na "jednej z najuporczywszych luk w historii literatury". Edgar Allan Poe zmarł - jak pisze autor - "w wieku lat czterdziestu w szpitalu w Baltimore, cztery dni po tym, jak odnaleziono go nieprzytomnego w gospodzie Ryana"(...) Matthew Pearl pokazuje owe dni przez pryzmat śledztwa podjętego przez Quentina Clarka, szaleńczo wręcz zafascynowanego Poem młodego mieszkańca Baltimore. Przeraża go nie tylko śmierć poety, co także - a może przede wszystkim - bierna reakcja prasy na wiadomość o tym wydarzeniu. Clark postanawia zbadać przyczyny tego stanu rzeczy i przywrócić swemu bohaterowi należny mu splendor/honor. (...) Ma przy tym wiele do stracenia.. Zaręczony z piękną młodą kobietą, syn bogatych i szanowanych mieszczan, rozpoczyna karierę prawniczą, i wszystko to gotów jest poświęcić dla swojej fascynacji Poem. Odwiedza grób pisarza, pojawia się w szpitalu, w którym tenże zmarł, spotyka się z kuzynem pisarza. Ale dokądkolwiek się zwróci, wszędzie napotyka obojętność i opór. W końcu, w jakimś akcie desperacji, pomocy szuka na kartach książek Poego (...) Przeglądając pewnego dnia gazetę, natyka się na informację, wedle której postać C. Augusta Dupin miała realny pierwowzór, a osoba ta rzekomo mieszka nadal we Francji. Clark wyrusza natychmiast na kontynent. W Paryżu okazuje się jednak, że pretendentów do tytułu pierwowzoru słynnego detektywa jest więcej (...) Jak już to udowodnił w bestsellerowym Klubie Dantego, Matthew Pearl jest znakomitym scenarzystą i konstruktorem intrygi.

Rewelacyjny thriller historyczny (...) Matthew Pearl jest historykiem wrażliwym na najmniejszy nawet drobiazg. Świetnie zna nie tylko biografię poety, ale również ówczesne zwyczaje i szczegóły życia społecznego - wszystko to można odnaleźć w jego powieści. Jest przy tym utalentowanym pisarzem, którego prozę łatwo się przyswaja. Dlatego nawet ci, którzy słabow znają biografię i twórczość Edgara Allana Poe, zasmakują w intrydze i tajemnicy przygotowanej przez pisarza (...) Na uwagę zasługuje znakomite odtworzenie atmosfery Baltimore lat 1849 i 1850. Wilgoć przenika całe otoczenie, pogrążone w ciemności i we mgle, tak charakterystycznych dla poezji i opowiadań Poego. Świnie włóczą się po ulicach miasta wieczorami, oczyszczając je z nieczystości, a niewyraźnie, efemeryczne postaci zdają się czaić w każdym cieniu... Cień Poego to utwór dwupłaszczyznowy: jego historyczna materia zyska uznanie ze strony fanów Poego, a pozostali odczytają go jako sprawnie i błyskotliwie napisaną, trzymającą w napięciu powieść sensacyjną.

Łącząc znane teorie dotyczące przyczyn śmierci Poego z efektami własnych badań archiwalnych, Matthew Pearl przedstawia skrupulatny raport z ostatnich dni poety. Z opowiadań Poego zapożycza nie tylko postać C. Augusta Dupin. W Tajemnicy śmierci Marii Roget Edgar Allan Poe wykorzystuje jako temat autentyczną zbrodnię, a w obręb opowiadania włącza fragmenty artykułów, jakie w związku z tym wydarzeniem pojawiły się w prasie. W Ukradzionym liście wprowadza dwójkę bohaterów, którzy są swoim lustrzanym odbiciem. W powieści Matthew Pearla możemy dostrzec wszystkie te chwyty, więcej nawet - niekończącą się procesję innych „cieni„ Poego... Zamierzenie autora jest ambitne: krytyka literacka, biografistyka, rekonstrukcja, reportaż oraz czysta fikcja - wszystko to w jednej książce. To powieść tak samo diabelnie inteligentna jak Klub Dantego, którym Matthew Pearl zadebiutował...

W słoneczny dzień najbardziej zatłoczonym miejscem w Baltimore jest port. Przy nabrzeżu cumują statki i jachty, a ich chorągiewki łopoczą na wietrze. W pobliskich kawiarniach i restauracyjkach z przepięknym widokiem na morze można kupić pyszne krabowe ciastka. Ale w pamiętnym dniu mojej wizyty tłum turystów formował wąską strużkę odpływającą od morza w kierunku brzydkiego sąsiedztwa. Zatrzymywali się na pobliskim cmentarzu, pukali do drzwi odrapanego domu, by tylko móc przyjrzeć się kilku ciasnym pomieszczeniom. Tu mieszkał Edgar Allan Poe z ciotką, babką i kuzynostwem. Tu napisał niektóre z opowiadań, które co roku przyciągają do tego miejsca 5 tysięcy zwiedzających. Dzisiaj ten poeta i pisarz jest w modzie. Miejscową drużynę piłkarską nazwano „Krukami” od tytułu jego najsłynniejszego wiersza; zainspirował także przemysł filmowy i literaturę - stąd horrory, epizod w „Simpsonach”, a także powieści. Ostatnią z nich jest Cień Poego Matthew Pearla. Autor próbuje odkryć tajemnicę śmierci Edgara Allana Poe. Pomysłowa hipoteza Pearla rzuca na tę sprawę nowe światło (...) Skomplikowana fabuła powieści zapożycza wiele ze stylu samego Poego, zwłaszcza elementy nieprawdopodobieństwa i dramatyzm akcji (...) Ta powieść jest świadectwem głębokiego przywiązania do Edgara Allana Poe. Nigdzie zresztą nie mogłoby być ono bardziej zauważalne niż w Baltimore. Kurator muzeum poety, Jeff Jerome, opowiada jak co roku w dzień urodzin pisarza podczas styczniowej śnieżycy jakaś dziwna, podobna cieniowi postać, którą nazwano tutaj „Wznoszącym toast”, odwiedza potajemnie mały cmentarz. Za każdym razem na pierwotnym miejscu pochówku Poego kładzie trzy róże i butelkę koniaku. Ten rytuał powtarza się niezmiennie od 1949 roku.

Umiejętność wytrawnego panowania nad intrygą i tajemnicą Matthew Pearl uzupełnia teraz głębokim upodobaniem i mistrzowskim wglądem w życie, twórczość oraz fatalne przeznaczenie Edgara Allana Poe. Efekt jest jeszcze bardziej zachwycający niż w przypadku świetnego Klubu Dantego. Cień Poego potwierdza obecność Pearla w samej czołówce współczesnych powieściopisarzy.

Jako autor dwu powieści Matthew Pearl stał się właścicielem swoistej koncesji w dziedzinie literatury, która łączy zagadkę i tajemnicę z historią. Najpierw, w Klubie Dantego skupił swą uwagę na życiu i twórczości Wadswortha Longfellowa oraz Olivera Wendell Holmesa. W Cieniu Poego stara się rozwikłać słynną XIX-wieczną zagadkę śmierci Edgara Allana Poe.

Znakomita powieść. Już w Klubie Dantego autor pokazał, iż jest on pisarzem o rzadko spotykanym talencie... To majstersztyk historycznej powieści tajemnic!

Narracja w tej powieści jest swoistym wyrazem uznania dla Poego, który wydatnie wpłynął na styl i język tej powieści... Łącząc efekty własnych badań z fikcyjnymi pomysłami, Matthew Pearl powołuje do życia postać prawnika, Quentina Clarka, owładniętego obsesją ocalenia dobrego imienia ulubionego pisarza. Zaniedbując zarówno prawniczą praktykę, jak i młodą narzeczoną, Clark wyrusza w podróż do Paryża. Pragnie odnaleźć w tym mieście postać, która posłużyła Poemu za model w kreacji bohatera Morderstwa przy Rue Morgue, kawalera Augusta Dupin. Zdaniem Clarka jest to jedyny człowiek zdolny rozwiązać zagadkę śmierci poety. To, co następuje później przypomina opowieść w stylu Poego, z psychologiczną intrygą, łotrostwem, nikczemnością i morderstwem, a wszystko to zostało pieczołowicie ozdobione szczegółami z epoki i podane w stylu oraz języku literatury tamtych czasów.

Podobnie jak w Klubie Dantego, tak i w nowej powieści Matthew Pearla widoczna jest jego fascynacja atmosferą czasu i miejsca. Wiele tu zaskakujących odkryć oraz zwrotów w akcji. Jest to jednakże również niezmiernie sugestywny obraz ówczesnego społeczeństwa (...) Ta powieść o Edgarze Allanie Poe i jego śmierci przenosi nas łagodnie ponad dowodami, teoriami i ludźmi. Olbrzymią zaletą tej książki jest to, że ceni się w niej inteligencję, umiejętność analitycznego rozumowania nie mniej niż element sensacji.

W swojej drugiej powieści Matthew Pearl ujawnia swe mistrzowskie rozeznanie w mitologii Edgara Allana Poe, a znajomość realiów Baltimore z lat 50-tych XIX-wieku wykorzystuje ze znakomitym efektem. Gorąco polecamy!

Postaci historyczne mieszają się w tej powieści z bohaterami fikcyjnymi (trudno je odróżnić bez sięgania do noty kończącej powieść). Głównym wynalazkiem pisarza jest tu postać Quentina Clarka, prawnika należącego do pokolenia zmarłego pisarza, który pragnie naprawić jego nadwątloną reputację. Okryte tajemnicą ostatnie godziny Edgara Allana Poe stają się obsesją prawnika (...) Clarkowi partnerują dwaj zabawni dżentelmeni: Auguste Duponte oraz Baron Dupin, których Clarke uważa za prawdopodobne prototypy Augusta Dupin. Na przemian pomagają i współzawodniczą z młodym prawnikiem w poszukiwaniu szczegółów, które mogą wyjaśnić przedwczesną śmierć Poego. Bardzo pomysłowe... imponująca znajomość życia i dzieł Poego.

Poplątane wątki w tej opowieści podobałyby się samemu Edgarowi Allanowi Poe. Klub Dantego był powieściowym rozwinięciem magisterskiej pracy o dziejach przekładu Boskiej Komedii w XIX wiecznej Ameryce. Cień Poego, nowa powieść Matthew Pearla, została również zainspirowana badaniami literackimi. Autor dotarł do kilku intrygujących faktów związanych ze śmiercią Edgara Allana Poe i wokół nich osnuł misterną fabułę. Praca jaką wykonał jest imponująca, zarówno jeśli chodzi o skrupulatne zebranie szczegółów historycznych, jak i przekonującą próbę odtworzenia struktury życia w XIX-wiecznym Baltimore, zaczynając od stad świń oczyszczających miejskie ulice, a kończąc na napięciach wywoływanych przez kwestię niewolnictwa... To na pewno podobałoby się Poemu.

Ta powieść to hołd złożony jej tytułowemu bohaterowi. Clark jest nosicielem wielu cech charakteryzujących postaci Edgara Allana Poe: owładnięty obsesją działa pod wpływem rozmaitych przymusów i natręctw. To człowiek, któremu ani czytelnik ani pozostałe powieściowe postaci nie mogą w pełni zaufać. Jego egzystencja ma jakość snu... Przejawem hołdu jest również specyficzna konstrukcja akcji i wątków. Wprowadzając postaci Dupina oraz Duponte’a Matthew Pearl sięga po motyw sobowtóra, tak bardzo pasjonujący Poego. Ta powieść odeśle pewnością swoich czytelników do opowiadań Poego – odkrywczych, inspirujących i atrakcyjnych czytelniczo tak samo jak w czasach, kiedy je napisano.

Echa i refleksy utworów Edgara Allana Poe oraz mu współczesnych czynią z tej książki bogate, subtelne i złożone zjawisk... Powieść, która rozpoczyna się od realizmu, kończy się zakwestionowaniem samej natury prawdy i realności (...) Świetnie napisana i niezwykle zajmująca książka.

Dzięki połączeniu historycznych faktów z licencją poetycką cała ta opowieść o wydarzeniach związanych ze śmiercią Edgara Allana Poe w Baltimore w 1849 r. sprawia wrażenie - i tak daje się odczytywać - autentycznej historii. Matthew Pearl powołuje do życia szereg fascynujących postaci. Ma przy tym świetne wyczucie Paryża i Baltimore połowy XIX wieku. W tyle pozostawia jeszcze tyle tajemnicy, że każdy fan autora Ukradzionego listu, a nawet sam Poe, byłby z niego dumny.

Matthew Pearl powraca z kolejnym thrillerem historycznym. Podobnie jak poprzednia powieść tego autora także i Cień Poego ma niezwykłą moc nałogowego uzależniania czytelników. Akcja ogniskuje się wokół dziwnych wydarzeń, jakie towarzyszyły śmierci Edgara Allana Poe w Baltimore w 1949 r. Ze wszech miar jest to książka godna polecenia.

Nikt tak naprawdę nie wie, co działo się z Edgarem Allanem Poe w ostatnich dniach przed jego śmiercią, ale fascynująca teoria Matthew Pearla (czerpiąca tak z faktów, jak i z wyobraźni autora) stanowi satysfakcjonującą hipotezę. Ta powieść samego Poego wprawiłaby w dumę!